اقتصاد سبز ایران در سال ۱۴۰۵؛ بررسی پیشرفتها و چالشها
اقتصاد سبز در ایران از توسعه نیروگاههای خورشیدی و بادی تا برنامههای مدیریت منابع آب و بازیافت پسماند پیشرفتهایی داشته است، اما فاصله قابل توجهی بین هدفگذاریهای اعلامشده و نتایج عملیاتی مشاهده میشود. در سال ۱۴۰۵، باید بررسی کرد کدام پروژهها به مرحله اجرا و بهرهبرداری واقعی رسیدهاند.
افزایش ظرفیت نیروگاههای تجدیدپذیر؛ گامی مهم اما نیمهکاره
بر اساس گزارشهای رسمی، ظرفیت نصبشده نیروگاههای تجدیدپذیر ایران در ۶ مهر ۱۴۰۵ از ۶ هزار مگاوات فراتر رفته است که بیش از ۵۴۰۰ مگاوات از آن به نیروگاههای خورشیدی اختصاص دارد. این رقم نشاندهنده رشد قابل توجه انرژی خورشیدی نسبت به دو سال گذشته است.
با این حال، ظرفیت نصبشده تفاوتهایی با میزان برق تولیدی واقعی دارد که تحت تأثیر عوامل مختلفی مانند شرایط جوی، دسترسی به شبکه برق و تعمیرات تجهیزات قرار دارد. برنامه ملی ایران هدفگذاری کرده تا سال ۱۴۳۰ به ظرفیت ۳۰ هزار مگاوات انرژی تجدیدپذیر دست یابد که فاصله قابل توجهی با ظرفیت فعلی دارد.
مقایسه ظرفیت نصبشده و تولید برق
- ظرفیت نصبشده نیروگاههای تجدیدپذیر در مهر ۱۴۰۵: بیش از ۶ هزار مگاوات
- تولید برق تجدیدپذیر و هستهای در نیمه نخست سال مالی ۱۴۰۵: کاهش ۱۸ درصدی نسبت به دوره مشابه سال قبل
- سهم انرژی تجدیدپذیر از مصرف نهایی انرژی در سال ۲۰۲۳: حدود ۰.۹ درصد
این اختلافها نشان میدهد که تنها افزایش ظرفیت نیروگاهها معیار موفقیت نیست و باید میزان تولید واقعی و تأثیر آن بر مصرف نهایی انرژی بررسی شود.
نقش سرمایهگذاری خصوصی در توسعه اقتصاد سبز
توسعه انرژیهای تجدیدپذیر به حضور فعال سرمایهگذاران خصوصی وابسته است. پروژههای نصبشده تنها زمانی به نتیجه اقتصادی میرسند که برق تولیدشده هزینههای عملیاتی و مالی را پوشش دهد و درآمد پایداری ایجاد کند.
اگرچه صدور مجوزها و امضای قراردادها افزایش یافته، اما لازم است آمارهای دقیق درباره سرمایهگذاری انجامشده، ظرفیتهای بهرهبرداری شده، میزان تولید برق و دلایل تأخیر پروژهها منتشر شود تا تصویری واقعی از موفقیت سیاستها ارائه گردد.
مدیریت منابع آب؛ چالش بزرگ کمآبی
ایران با فشار زیاد بر منابع آب شیرین روبهرو است؛ برداشت آب در سال ۲۰۲۳ بیش از ۸۰ درصد منابع تجدیدپذیر برآورد شده است. این شرایط ضرورت افزایش بهرهوری در مصرف آب و استفاده مجدد از فاضلاب را دوچندان میکند.
سهم فاضلاب خانگی که بهطور ایمن تصفیه میشود، از ۲۲.۱ درصد در سال ۱۴۰۰ به ۲۶.۴ درصد در سال ۱۴۰۳ افزایش یافته است. با وجود این پیشرفت، بخش زیادی از فاضلاب خانگی همچنان بهصورت ایمن تصفیه نمیشود و استفاده مجدد از پساب تصفیهشده نیز محدود است.
نیاز به انتشار آمار جامع در مدیریت آب
- ظرفیت اسمی تصفیهخانهها
- حجم واقعی پساب تصفیهشده
- مقدار استفاده مجدد و میزان جایگزینی آب تازه
این آمارها ضروری است تا عملکرد واقعی در مدیریت منابع آب و اثرات اقتصادی محقق شده مشخص شود.
نتیجهگیری
اقتصاد سبز ایران در سال ۱۴۰۵ پیشرفتهایی در حوزه انرژی تجدیدپذیر، مدیریت آب و بازیافت داشته است اما تحقق اهداف بزرگ اعلام شده نیازمند سرعت بیشتر، شفافیت دادهها و بهبود سیاستهای حمایت از سرمایهگذاری است. سنجش موفقیت باید بر مبنای دادههای عملکردی مثل میزان سرمایهگذاری واقعی، تولید برق، صرفهجویی آب و ایجاد شغل پایدار صورت گیرد و صرفاً اعلام ظرفیتها و پروژههای آغازشده کافی نیست.
منبع: تجارت نیوز




