انتقاد شدید از لایحه بودجه؛ فاصله بین وعده و عمل عمیقتر شده است
انتقاد تند به لایحه بودجه: فاصله میان نوشته و عمل
بررسیهای اخیر نشان میدهد که لایحه بودجه ۱۴۰۴ با انتقادات جدی مواجه شده است، چرا که فاصله میان ارقام نوشته شده و آنچه که در عمل اتفاق افتاده، عمیق و نگرانکننده باقی مانده است. این انتقادات به ویژه معطوف به وعدههایی همچون اصلاح ساختار، مهار هزینهها و هدفمند کردن منابع بوده است.
نقاط ضعف لایحه بودجه
بر اساس گزارشها، به جای تمرکز بر حذف هزینههای ناکارآمد و مقابله با بنگاههای کممالیاتی، سادهترین مسیر انتخاب شده است که منجر به تضعیف تولید و تشدید بیعدالتی مالیاتی گردیده است. بنگاههایی که تحت عنوان خصوصی یا شبهدولتی فعالیت دارند، همچنان در حاشیه امن قرار دارند و شفافیت لازم در فعالیتهای اقتصادی خود را ارائه نمیدهند.
نقش دولت و مجلس
دولتها در سالهای اخیر از عزم خود برای اصلاح نظام مالیاتی و مقابله با فرار مالیاتی سخن گفتهاند، اما اقدام موثری در این راستا مشاهده نشده است. مجلس نیز میتوانست با ورود جدی به این حوزه، یکی از اقدامات نظارتی و تقنینی موثر را رقم بزند. با این حال، نشانهای از اقدام جدی در این زمینه دیده نمیشود.
انتقادات به پروژههای عمرانی
در بخش بودجه عمرانی، پیشبینی رشد ۱۵ درصدی مطرح شده که با در نظر گرفتن تجربیات گذشته، به نظر میرسد که این رشد، نویدبخش نبوده و بیشتر یادآور تکرار یک چرخه معیوب است. پروژههای عمرانی در ایران بیشتر به عنوان ابزار جابهجایی منابع استفاده شده است و به بررسیهای انجام شده، پاسخگوی پروژههای نیمهتمام و فرسوده بودهاند.
کاهش وابستگی به اوراق مالی
انتشار اوراق مالی با رشد ۲۵ درصدی و رسیدن به حدود ۹۴۰ میلیارد ریال، نشاندهنده افزایش وابستگی بودجه به استقراض است. این روند، اگرچه در کوتاهمدت مشکلات مالی را کاهش میدهد، اما در بلندمدت به انباشت بدهی و محدود شدن قدرت مانور دولتهای آینده منجر خواهد شد.
نتیجهگیری
به طور کلی، بررسیها نشان میدهند که سیاستهای کماثر و پرهزینه ادامه دارد و تمرکز بر اعداد و درصدها به جای کیفیت سیاستگذاری بیشتر به چشم میآید. در چنین شرایطی، اصلاحات ساختاری ضروری به نظر میرسند، زیرا بدون این اصلاحات، حتی دقیقترین جداول بودجه نیز تنها اعدادی روی کاغذ خواهند بود.